پسندیدن . [ پ َ س َ دی دَ ] (مص ) پذیرفتن . قبول کردن . راضی شدن به . رضا دادن . ارتضاء (تاج المصادر بیهقی ) (زوزنی ). رضوان .خوش آمدن . مطبوع داشتن . گزیدن بر. صواب شمردن . تصویب . برگزیدن . (برهان قاطع در لغت پسنده ) :
گرنه بدبختمی مرا که فکند
بیکی جاف جاف زود غرس
او مرا پیش شیر بپسندد
من نتاوم بر او نشسته مگس .
عاشقی خواهی که تاپایان بری
بس که بپسندید باید ناپسند.
مخاعه گفت خواسته به چهار یک باید کردن خالد گفت پسندیدم . (تاریخ طبری ترجمه ٔ بلعمی ).
اگر شاه پیروز بپسندد این
نهادیم بر چرخ گردنده زین .
همه کار یزدان پسندیده ام
همان شور و تلخی بسی دیده ام .
بدیشان چنین گفت سام سوار
که این کی پسندد ز ما کردگار.
به مهراب گفت ای هشیوار مرد
پسندیده ای در همه کار کرد.
برآن است کاکنون ببندد ترا
بشاهی همی بد پسندد ترا.
من این را پسندم که بر تخت عاج
ندارد بتن یاره و طوق و تاج .
پسندیدم آن هدیه های تو [ قیصر ] نیز
کجا رنج بردی زهر گونه چیز
بشیروی بخشیدم آن برده رنج
پی افکندم او را یکی تازه گنج .
من او را یکی چاره سازم که شاه
پسندد از این بنده ٔ نیکخواه .
بمالید رخ را بر آن تیره خاک
چنین گفت کای داور دادپاک
تو دانی که گر من ستمدیده ام
بسی روز بد را پسندیده ام
مکافات کن بدکنش را بخون
تو باشی ستمدیده را رهنمون .
پسندی و هم داستانی کنی
که جان داری و جان ستانی کنی .
سر تاجداری مبر بیگناه
که نپسندد این داور هور و ماه .
ز شاهان مرا دیده بر دیدن است
ز تو داد و از من پسندیدنست .
وزان پس بدو گفت چون دیدمت
بمشکوی زرین پسندیدمت .
چنین کی پسندد ز من کردگار
کجا بر دهد گردش روزگار.
فرستم به نیکی بنزد پدر
چنان چون پسندد همی دادگر.
مگر نام گرگین تو نشینده ای
کزینگونه خود را پسندیده ای .
بدو گفت بهرام را دیده ای
سواری و رزمش پسندیده ای .
نه از من پسندد جهان آفرین
نه شاه و نه گردان ایران زمین .
ببینند گردان لشکر ترا
بمردی پسندند یک یک مرا.
بگیتی همه کام دل دیده ام
به هر رزم میدان پسندیده ام .
تو از ما گسسته بدینگونه مهر
پسندد چنین کردگار سپهر.
بدو گفت این نزد بهرام بر
بگو ای سبک مایه ٔ بدگهر
تو خاقان چین را ببندی همی !
گزند بزرگان پسندی همی !.
اگر داد باید که ماند بجای
بیارای زان پس بدانانمای
چو دانا پسندد پسندیده گشت
بجوی تو در آب چون دیده گشت .
ز خوبی ّ خوی و خردمندیم
بهانه چه سازی که نپسندیم .
زلف او حاجب لبست و لبش
نپسندد بهیچکس بیداد.
خواجه گفت این دیگران را خداوند میداند کرا فرماید. امیر گفت بوالفتح رازی را می پسندم چندین سال پیش خواجه کار کرده است . (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 341). امیر اندران بدید و آنرا سخت پسندید. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 403). ما [ سه تن از امراء طاهری ] در دست امیریم و خداوند ما برافتاد با ما آن کند که ایزد عزّ ذکره بپسندد. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 248). خدای عزّوجل نپسندد. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 27). خواست [ خواجه احمد ] که بر جراحت دلش [ احمد ینالتکین ] را مرهمی کند چون امیر وی را پسندید. (تاریخ بیهقی ص 268).گفت ایشان را بپسندید. (تاریخ بیهقی ص 101). گفتم [ احمدبن ابی دؤاد ] اﷲ اﷲ یا امیرالمؤمنین که این خونی است ناحق و ایزد عزّ ذکره نپسندد. (تاریخ بیهقی ص 170). حضرت رضا علیه السلام از آنچه او بکرد وی را [ طاهر را ] بپسندید و بیعت کردند. (تاریخ بیهقی ص 137). پیلان را عرض کردند هزاروششصدوهفتاد نر و ماده بپسندید سخت فربه و آبادان بودند. (تاریخ بیهقی ص 285).
یکی درد و یکی درمان پسندد
یکی وصل و یکی هجران پسندد
من از درمان و درد و وصل و هجران
پسندم آنچه را جانان پسندد.
پسندید و گفت از تو چونین سزید
که زشتیست بند بدان را کلید.
چنان بود پیمانش با ماهروی
که جفت آن گزیند که بپسندد اوی .
نه میر خراسان پسندد او را
نه شاه سجستان نه میر ختلان .
گر یار بخون من کمر دربندد
ای دل مکن آنچه اش خرد نپسندد.
گرخود همه عیب ها بر این بنده در است
هر عیب که سلطان بپسندد هنر است .
حاکم این سخن را عظیم پسندید و اسباب معاش یاران فرمود تا بر قاعده ٔ ماضی مهیا دارند. (گلستان ).
کسانی که بد را پسندیده اند
ندانم ز نیکی چه بد دیده اند.
در کوی نیکنامی ما را گذر ندادند
گر تو نمی پسندی تغییر کن قضا را.
|| روا داشتن . سزاوار دانستن : اگر خواهی تمام مرد باشی آنچه بخود نپسندی بدیگران مپسند. (منسوب به انوشروان ، از قابوسنامه ).
ستم مپسند از من بر تن خویش
ستم از خویش بر من نیز مپسند.
بر کسی مپسند کز تو آن رسد
کت نیاید خویشتن را آن پسند.
مر مرا آنچه نخواهی که بخرّی مفروش
بر تنم آنچه تنت را نپسندی مپسند.
و هر کار که مانند آن بر خویشتن نپسندد در حق دیگران روا ندارد. (کلیله و دمنه ).
حسادت را در دل و در پشت شکست است
جز پشت و دل حاسد مپسند شکسته .
یاد دارم ز پیر دانشمند
تو هم از من بیاد دار این پند
هرچه بر نفس خویش نپسندی
نیز بر نفس دیگری مپسند.
هر بد که بخود نمی پسندی
با کس مکن ای برادر من
گر مادر خویش دوست داری
دشنام مده بمادر من .
|| ستودن . حمد. || نیک شمردن . مستحسن داشتن . استحسان : و همه ارکان و اعیان دولت وی را بپسندیدندبدان راستی و امانت و خدمتی که کرد در معنی آن خزانه ٔ بزرگ . (تاریخ بیهقی ).
این جور مکن که از تو نپسندد
سلطان زمانه خسرو والا.
|| گزیدن . انتخاب کردن . ترجیح دادن :
قند جدا کن ز وی دور شو از زهر دند
هرچه به آخر به است جان ترا، آن پسند .
بر دل مکن مسلط گفتار هر لتنبر
هرگز کجا پسندد افلاک جز ترا سر.
|| آزمودن ؟ :
وگر خود کشندت جهان دیده ای
همه نیک و بدها پسندیده ای .