نابکار. [ ب ِ ] (ص مرکب ) بدکردار. (آنندراج ) (انجمن آرا). شریر. بدکار. بدعمل . بداندیش . بی دین . بی آئین . اوباش . (ناظم الاطباء). شخص بدکردار. محروض . خانع. جواظ. دشنامی است . (یادداشت مؤلف ) :
بدان تا بدانستی آن نابکار
که گردن نیازد ابا شهریار.
دزدی ای نابکار چون غیله
روی چونانکه پخته تفشیله .
بگفتش که ای بدرگ نابکار
ترا با سر تخت شاهی چه کار.
غمین گشت بد گوهر نابکار
ز گفت کلاهور برگشته کار.
به قیصر یکی نامه از شهریار
نویسد که این بنده ٔ نابکار
گریزان برفته ست از این مرز و بوم
نباید که آرام گیرد بروم .
و این نابکار عراقیک را دست کوتاه کنی از کرد و عرب . (تاریخ بیهقی ص 527). اگر این حادثه ٔ بزرگ مرگ پدرش نیفتادی اکنون به بغداد بودی و دیگر نابکاران را برانداخته . (تاریخ بیهقی ).
دریغ این قد و قامت مردمی
بدین راستی بر تو ای نابکار.
دختر ترااز این نابکار بازستدم . (اسکندرنامه نسخه ٔ سعید نفیسی ). و گفت [ پیغمبر ] تجّار فجارند یعنی بازرگانان نابکارند. (کیمیای سعادت ).
بدخدمتی اساس نهادی تو ناخلف
گردنکشی به پیش گرفتی تو نابکار.
آن ز خری می کند نه از ره دانش
ای تو کم خصم نابکار گرفته .
ای بیوفای نابکار و ای بد عهد بدکردار. (سندبادنامه ص 158).
یاران غم روزگار بینید
وین محنت نابکار بینید.
چون شدی در خوی دیوی استوار
میگریزد از تو دیو ای نابکار.
روستائی چو خر برفت از دست
گفت ای نابکار صبرم هست .
|| فاجر. (نصاب ). زن نابکار، فسادی . بلایه . (فرهنگ اسدی ). فاسق . زناکار :
از ایندو [ سیاوش و سودابه ] یکی گر شود نابکار
از این پس که خواند مرا شهریار.
چو بیند جامه های سخت نیکو
بگوید هر یکی را چند آهو
که زرد است این سزای نابکاران
کبود است این سزای سوکواران .
چو در خفیه بد باشی و نابکار
چه سود آب ناموس بر روی کار.
|| بد. نکوهیده . زشت .ناصواب :
بپرهیزاز اندیشه ٔ نابکار
ز ما برنگردد بد روزگار.
سرانجام ز اندیشه ٔ نابکار
شوی زین جهان کور و بیچاره وار.
به رای و به اندیشه ٔ نابکار
کجا بازگردد بد روزگار.
|| زشت . نادلپسند. موحش . وحشتناک :
فراوان غریوید و نالید زار
از آن خواب واژونه ٔ نابکار.
|| آنچه بکار نیاید. (آنندراج ) (انجمن آرا). بی فایده . بی حاصل .ناسودمند. (ناظم الاطباء). آنچه به درد نخورد و بکارنیاید. (فرهنگ نظام ). به کار نیامدنی . مهمل . بیهوده . بی مصرف :
هنر بهتر از گفتن نابکار
که گیرد ترا مرد داننده خوار.
چنین گفت خسرو که از ترس کار
نباید سخن گفتن نابکار.
به انبوه لشکر به جنگ اندرآر
سخن بگسل از گفته ٔ نابکار.
به رستم چنین گفت اسفندیار
که تا چند گوئی همی نابکار.
بفرمود تا تیغها بشکنند
بدان سله ٔ نابکار افکنند.
ثقل و مردمی که نابکار است بابنه ها رها کرده . (تاریخ بیهقی ص 465). و سخت آسان است بر من که با فوجی قوی از هندوان ... راه سیستان گیرم ... که آنجا قومی اند نابکار و بیمایه و دم کنده و دولت برگشته تا ایمن باشیم . (تاریخ بیهقی ). بُنه ها رادر میان بیابان مرو فرستادند با سوارانی که نابکارتر بودند. (تاریخ بیهقی ص 553). || بی کار. کسی که صنعت و پیشه ای ندارد. آواره و هرزه گرد. تنبل وبی عار. (ناظم الاطباء). بطال . (مهذب الاسماء). غیر عامل . عمل نکننده . || رفیق و مصاحب ناکس و بی قدر. (ناظم الاطباء).