عین القضات .[ ع َ نُل ْ ق ُ ] (اِخ ) عبداﷲبن محمدبن علی میانجی همدانی ، مکنی به ابوالمعالی و ملقب به عین القضاة. از بزرگان مشایخ صوفیه و از دانشمندان اوایل قرن ششم هجری بود. وی بسال 492 هَ . ق . در همدان متولد شد. و درطریقت شاگرد احمد غزالی بود و نیز از محضر شیخ برکه ٔ همدانی استفاده کرد. اما استفاده ٔ او از صحبت باباطاهر - که برخی نوشته اند - درست نیست زیرا باباطاهر تا زمان او زنده نبود. عین القضاة پیرو مذهب شافعی بود. او بتحصیل حکمت و کلام و عرفان و ادب عرب پرداخت ونظر به مطالعه ٔ بسیار در آثار امام محمد غزالی ، معالواسطه شاگرد او نیز محسوب میشود. عین القضاة بواسطه ٔدوستیی که با عزیزالدین از مستوفیان سلاجقه داشت و عزیزالدین از مخالفان ابوالقاسم درگزینی وزیر سلطان سنجر بود، لذا ابوالقاسم نقشه ٔ قتل عین القضاة را چید و در محضری از حسودان و عوام الناس او را به کفر و دعوی الوهیت متهم کرد و فقها نیز بقتل این جوان دانشمند فتوی دادند. پس وی را مقید به بغداد فرستادند و ازآنجا مجدداً به همدان بازگردانیدند و در شب هفتم جمادی الاخرای سال 525 هَ . ق . بر دار کشیدند. نوشته های فارسی عین القضاة مشحون از تعبیرات نغز صوفیانه است ، کلام او پرسوز و گداز است ، تصنع و تکلف در آثار وی مشاهده نمیشود. وی رباعیاتی عرفانی نیز به زبان فارسی سروده است . از آثار اوست : یزدان شناخت (در مسائل حکمت الهی و علوم طبیعی )، تمهیدات (در تمهید ده اصل تصوف )، زبدةالحقائق که رساله ای است مختصر راجع به علم ذات و صفات خداوندی ، شکوی الغریب عن الاوطان الی علماء البلدان ، بزبان عربی که آن را به هنگام حبس خود از بغداد به علمای همدان نوشت و شکایت از محنتهایی که برای او پیش آمده ، کرده است ، مکاتیب که شامل نامه های اوست . (از فرهنگ فارسی معین ). و رجوع به مآخذ ذیل شود:تاریخ ادبیات در ایران تألیف صفا ج 2 ص 936، تتمه ٔصوان الحکمة ص 117 و 201، نفحات الانس ، مجمع الفصحاء. ریاض العارفین ، طبقات الشافعیه ٔ سبکی ، کشف الظنون .
کاربر عزیز نسخه جدید واژهیاب در دسترس است. در تاریخ ۳۰ اردیبهشت فعالیت این نسخه از سایت متوقف خواهد شد و نسخه جدید جایگزین میگردد. اگر از دفترواژه استفاده میکردید لازم است از آن بکاپ تهیه فرمایید چرا که این مورد به نسخه جدید منتقل نخواهد شد.
خطای سرور
متأسفانه سرور با خطا مواجه شد. مشکل را بررسی میکنیم و به زودی حل خواهیم کرد.
واژه پیدا نشد!
- از درستی املای واژهٔ نوشتهشده مطمئن شوید.
- شکل سادهٔ لغت را بدون نوشتن وندها و ضمایر متصل بنویسید.
- این جستوجو را در فرهنگهای دیگر انجام دهید.