شیدا. [ ش َ / ش ِ ] (ص ) در زبان اکدی «شدو» . نام عفریتی است . در عبری «شد» و در آرامی «شدا» به معنی دیو است . دیوبت . دبت شد. (از یشتها ج 1 ص 38) (از حاشیه ٔ برهان چ معین ). دیوانه و لایعقل . (برهان ) (رشیدی ) (غیاث ) (انجمن آرا) (آنندراج ). دیوانه . مجنون . (یادداشت مؤلف ). دیوانه . (لغت فرس اسدی ). بی عقل و بی هوش . (ناظم الاطباء). || آشفته . (انجمن آرا) (آنندراج ) (فرهنگ رشیدی ) (غیاث ). سرگردان . (لغات شاهنامه ). آشفته و سرگردان . (لغت فرس اسدی ). آشفته و سرگردان . (اوبهی ). هائم . حیران . (زمخشری ). آشفته از عشق . (ناظم الاطباء). سخت عاشق . واله . سخت شیفته . (یادداشت مؤلف ). شیفته :
دل برد چون بدانست کم کرد ناشکیبا
بگریخت تا چنینم دیوانه کرد و شیدا.
بمردی ز خورشید پیداتر است
به پیکار از شیر شیداتر است .
برآمد پیلگون ابری ز روی نیلگون دریا
چو رای عاشقان گردان چو طبع بیدلان شیدا.
نکرد این دوستی بر دایه پیدا
وگرچه گشته بود از مهرشیدا.
عالم قدیم نیست سوی دانا
مشنو محال ِ دهری شیدا را.
نه سخن گفتن نباشد هرچه آنرا نشنوی
این چنین در دل تصور مردم شیداکند.
وآنکه گوید خواست ما را نیست میگوید خرد
کاین همانا قول مرد مست یا شیداستی .
گرچه تو ز پیغمبری و چون تو
با عقل و سخن بیهشی و شیدا.
درست وراست صفات تو گویم و نه شگفت
درست و راست شنیدن ز مردم شیدا.
یکی بگرید بربیهده چو مردم مست
یکی بخندد خیره چو مردم شیدا.
ز پستی لاله شد خندان چو روی دلبر گلرخ
ز بالا ابر شد گریان بسان عاشق شیدا.
چون مست شیدا در شب یلدا بر در و دیوار می افتادم . (مقامات حمیدی ).
کعبه قطب است و بنی آدم بنات النعش وار
گرد قطب آسیمه سر شیداو حیران آمده .
تا تو به پری مانی شیدای توام دانی
یک شهر چو خاقانی شیدای تو اولی تر.
شیدای هر مهوش نه ام جویای هر دلکش نه ام
پروانه را آتش نه ام مرغ سلیمان نیستم .
در این میدان جانبازان اگر انصاف میخواهی
چو خاقانیت شیدایی نمی بینم نمی بینم .
عاجز همه غافلان و شیدا
کاین رقعه چگونه کرد پیدا.
بسا هوشمندان که در کوی عشق
چو من عاقل آیند و شیدا روند.
چه خوش گفت شیدای شوریده سر
جوابی که باید نوشتن بزر.
قوی بازوانند و کوتاه دست
خردمند و شیدا و هشیار و مست .
غرور حسنت اجازت مگر نداد ای گل
که پرسشی نکنی عندلیب شیدا را.
ای گل بشکر آنکه تویی پادشاه حسن
با بلبلان بیدل شیدا مکن غرور.
- دل شیدا؛ دل دیوانه . دل آشفته :
آب وسنگم داد بر باد آتش سودای من
از پری رویی مسلسل شد دل شیدای من .
|| (اصطلاح تصوف ) اهل جذبه و صاحب شوق را گویند. (کشاف اصطلاحات الفنون ). مجذوب . (یادداشت مؤلف ).