دیوانگی . [ دی ن َ / ن ِ ] (حامص ) جنون .(بهار عجم ). جنون و عدم تعقل . (ناظم الاطباء). دماغ خشکی . فساد عقل . سوداء. اختلاط عقل . خبط دماغ . (یادداشت مؤلف ). جنن . جنو. خبل . ذباب . مس لمة: جنون مطبق ؛دیوانگی پوشنده ٔ عقل . (از منتهی الارب ) :
همه راستی جوی و فرزانگی
ز تو دور باد آز و دیوانگی .
چو چشمه بر ژرف دریا بری
به دیوانگی ماند این داوری .
کنون مردمی کرد و فرزانگی
چو خاقان نیامد بدیوانگی .
ایوان خواجه با توبشهر اندرون بود
دیوانگی بود که تو جای دگر شوی .
دیوانگی چهار نوع است یکی را بلغت یونانی مانیا گویند دوم را داء الکلب ، سیم را صبارا، چهارم را، قطرب . (ذخیره ٔ خوارزمشاهی ). مردم را گمان افتاد که وی بهتر گشت از دیوانگی . (نوروزنامه ).
گر عقلت این سخن نپذیرد که گفته ام
آن عقل را نتیجه ٔ دیوانگی شمر.
دیوانگی از چه پیش گیرد
به کو ره عاقلان پذیرد.
جایی باشد که خارباید
دیوانگیی بکار آید.
کاری که بعقل برنیاید
دیوانگیش گره گشاید.
زانکه این دیوانگی عام نیست
طب را ارشاد این احکام نیست .
وگر در سرش هول و مردانگیست
گریزند ازو کاین چه دیوانگیست .
نخواهی که گردی چنین تیره روز
به دیوانگی خرمن خودمسوز.
پس از هوشمندی و فرزانگی
چو دف برزدندش به دیوانگی .
مسند اقبال عاشق گلخن دیوانگیست
فرش سنجاب سمندر توده ٔ خاکستر است .
- امثال :
دادن بدیوانگی گرفتن بعاقلی .
- دیوانگی سگ ؛ هاری . (یادداشت مؤلف ). کلب . دیوانگی مردم از گزیدن سگ دیوانه . (منتهی الارب ).
|| در اصطلاح اهل تصوف ، مغلوبی عاشق . (از کشاف اصطلاحات الفنون ). هیام . فتنه . شیدائی . شیفتگی .