خسته دل . [ خ َ ت َ / ت ِ دِ ] (ص مرکب ) دل فکار. دل افکار. دلخسته . غمناک . غمین . دلتنگ . (یادداشت مؤلف ) :
بیاورد پس خسرو خسته دل
پرستنده سیصد عماری چهل .
از اندیشگان زال شد خسته دل
بران کار بنهاد پیوسته دل .
که هستند ایشان همه خسته دل
به تیمار بربسته پیوسته دل .
بدادار گفتا جهان داوری
سزد گر بدین خسته دل بنگری .
ملک ما بشکار ملکان تاخته بود
ما زاندیشه ٔ او خسته دل و خسته جگر.
خوار باد و خسته دل بدخواه جاه و دولتش
گر به بغداد است و ری یا در طخارستان و خست .
خسته دلم شاید اگر بخشدم
کلک و بنان تو شفای جنان .
طاعنان خسته دلش می دارند
خار در دیده ٔ طاعن تو کنی .
زین واقعه چرخ دل شکن را
هم خسته دل وفکار بینید.
گردد ز جفات صاحب ملک
آگاه و تو خسته دل شوی زان .
گر خسته دلی نعره زند بر سر کویی
عیبش نتوان گفت که بی خویشتن است آن .
ای زاهد خرقه پوش تا کی
با عاشق خسته دل کنی جنگ .
مرا با آن چنان الفتی نبود که از مفارقتش خسته دل باشم . (گلستان سعدی ).
در اندرون من خسته دل ندانم کیست
که من خموشم و او در خروش و در غوغاست .
هر چند پیر و خسته دل و ناتوان شدم
هرگه که یاد روی تو کردم جوان شدم .
عشق رخ یار بر من زار مگیر
بر خسته دلان رند خمار مگیر.