جزیرةالعرب . [ ج َ رَ تُل ْ ع َ رَ ] (اِخ ) جایگاههای عربها. آنرا جزیره بدان جهت نام کردند که خلیج فارس و دریای سودان ازدو سوی آنرا احاطه کرده اند و دجله و فرات بجانب شمال آن قرار دارد و آن سرزمین اعراب و منشاء آنهاست . (از تاج العروس ). یاقوت حموی آرد: درباره ٔ حدود این جزیره اختلاف است و بهترین اقوال گفته ٔ ابوالمنذر هشام بن محمدبن السائب بنقل از ابن عباس است . وی گوید: عرب جزیره ٔ خود را به پنج ناحیه تقسیم کرده اند. هم او گوید: بلاد عرب را بدان جهت جزیره نام کردند که رودخانه ها و دریاها از هر سوی آنرا احاطه کرده اند و بصورت جزیره ای درآمده که در دریا قرار دارد، بدین ترتیب که فرات از جانب روم در ناحیه ٔ قنسرین سر برآورده ، سپس به اطراف جزیره و سواد عراق سرازیر شده و در نواحی بصره به دریا میریزد و از آنجا به آبادان امتداد می یابد و سپس بجانب مغرب متمایل و بسوی شیخ نشین های عربی کشیده میشود و بهمین طریق اطراف شبه جزیره ٔ عربستان به آبهایی احاطه میشود. هم او گوید: سرزمین بلاد عربی که در آن اقامت گزیده و به توالد پرداختند به پنج قسمت تقسیم شده که عبارتند از: تهامه ، حجاز، نجد، عروض و یمن که ذکر آنها بدین صورت در اخبار و اشعار عرب بکرات آمده است و اصمعی گوید: جزیرةالعرب به چهار قسمت تقسیم شود: یمن ، نجد، حجاز و غور که تهامه باشد. پس حجاز و توابع آن و تهامه و یمن و سبا و احقاف ویمامه و الشجر و هجر و عمان و طائف و نجران و حجر ودیار ثمود و بئر معطله و قصر مشید و ارم ذات العماد و اصحاب اخدود و دیار کنده و جبال طی و آنچه میان این نقاط است ، جزیرةالعرب باشد. (از معجم البلدان ). و قاضی صاعد اندلسی آرد: بلاد عرب معروفند به جزیرةالعرب و بدین اسم نامیده شده اند، زیرا که دریا از سه طرف به آنها محیط است : از طرف مغرب خلیج جده و جار و ایله و قلزم که از دریای بزرگ زنگبار خارج شده و از طرف جنوب بحر عدن که همان دریای بزرگ (اقیانوس کبیر) واز مشرق خلیج عمان و بحرین و بصره و خاک ایران بر آن احاطه دارد، اما شمال جزیرةالعرب به بلاد شام و قسمت جنوبی بلاد آن مابین حجر (بلاد ثمود تا دومةالجندل ) و بلاد متصل به آن از شهرهای مشرف بر سماوه منتهی میگردد. جزیرةالعرب بر چهار مملکت بزرگ تقسیم شده که عبارتند از: حجاز و نجد و تهامه و یمن و مسافت جزیرةالعرب طولاً میان عدن و اطراف شام قریب چهل منزل و مسافت آن عرضاً مابین ساحل بحر ایله و جار و جده و میان عذیب و بلاد متصل به مزرع عراق بیست وپنج منزل است . (از طبقات الامم اندلسی ص 201 ضمیمه ٔ گاهنامه ). مؤلف تاریخ اسلام آرد: شبه جزیره ٔ بزرگی است به مساحت تقریباً سه ملیون کیلومتر مربع واقع در منتهی الیه جنوب غربی آسیا. از غرب محدود است به خلیج عقبه و دریای سرخ (دریای قلزم ) و از شرق به خلیج عمان و خلیج فارس و خاک عراق و از جنوب به خلیج عدن و دریای عمان . در شمال عربستان بیابان پهناور یکنواختی است که از یک طرف به دره ٔ فرات و از طرف دیگر به سوریه و فلسطین اتصال می یابد و مرز طبیعیی از قبیل رود و کوه در آن نیست و بدین جهت جغرافی نویسان از قدیم و جدید در باب حد شمالی اختلاف داشته اند، بعضی آنرا خطی ممتد از ساحل مدیترانه تا لب رود فرات فرض کرده اند و برخی کمتر یا بیشتر و در تحولات سیاسی که پس از جنگ بین المللی اول رخ داد عربستان از طرف شمال به اردن و عراق محدود شده و اتصال آن به مدیترانه و فرات بریده شده است . (از تاریخ اسلام فیاض ص 2). و رجوع به قاموس الاعلام ترکی و نخبةالدهر دمشقی و الحلل السندسیة و فهرست آن شود.
کاربر عزیز نسخه جدید واژهیاب در دسترس است. در تاریخ ۳۰ اردیبهشت فعالیت این نسخه از سایت متوقف خواهد شد و نسخه جدید جایگزین میگردد. اگر از دفترواژه استفاده میکردید لازم است از آن بکاپ تهیه فرمایید چرا که این مورد به نسخه جدید منتقل نخواهد شد.
خطای سرور
متأسفانه سرور با خطا مواجه شد. مشکل را بررسی میکنیم و به زودی حل خواهیم کرد.
واژه پیدا نشد!
- از درستی املای واژهٔ نوشتهشده مطمئن شوید.
- شکل سادهٔ لغت را بدون نوشتن وندها و ضمایر متصل بنویسید.
- این جستوجو را در فرهنگهای دیگر انجام دهید.