جزاف . [ ج ُ / ج َ / ج ِ ] (ع مص ) به گمان گفتن در خرید و فروخت ، معرب گزاف است . (شرح قاموس ). خرید و فروخت بتخمین بدون وزن و پیمانه . معرب گزاف و بتخمین بی وزن و بی پیمانه و شمار خرید و فروخت نمودن . (منتهی الارب ) (آنندراج ) (از ناظم الاطباء). خرید و فروخت که وزن و پیمانه ٔ آن معلوم نباشد و کلمه ٔ غیرقیاسی و فارسی است . (از اقرب الموارد). تخمین وحدس در خرید و فروش . (از متن اللغة). حدس و تخمین . و جوهری گوید: خرید و فروخت به تخمین است . همو گوید:کلمه ٔ فارسی و اصل آن گَزاف است و فارسیان لاف و گزاف گویند و از آن زیاده گویی در سخن به حدس را اراده کنند. و گفته اند: جزاف در خرید و فروش ، آن است که بی وزن و بی پیمانه باشد. (از تاج العروس ). دریافت داشتن بسیار و بی اندازه . (از کشاف اصطلاحات الفنون ). آنچه بی حساب بود. ج ، جزافات . (از مهذب الاسماء نسخه ٔ خطی ). گروهی جزاف بضم اول را اصل یا قیاسی دانند، و در معرب بودن کلمه نیز اختلاف است که فائده ای در ذکر اقوال بتفصیل نیست . رجوع به تاج العروس شود. چَکی . (یادداشت مؤلف ). جُزافة. (منتهی الارب ) (اقرب الموارد).
- بجزاف فروختن یا خریدن ؛ غیرموزون و غیرمقدر و غیرمعدود و غیرمقدر، خرید و فروخت کردن : ثم کان الواحد من البرابرة یجی ٔ بالحمل ، لیس فیه غیر الجواهر و الدبابیج فیبیعه جزافاً من العربی بدرهم الی درهمین . (از الجماهر بیرونی ص 69).
- جزافاً ؛ تخمیناً.از روی حدس .
|| در اصطلاح حکما بر افعالی اطلاق میشود که منشاء آنها شوق و تخیل است و مبداء فکری ندارد مانند رضاخة(سنگریزه و هسته کوبیدن )، یا مبداء آن طبیعت است مانند تنفس ، یا منشاء مزاجی دارد مانند حرکات بیماران ،یا عادت منشاء آن است همچون بازی کردن با ریش . و جزاف به اعتبار فاعل همانند عبث است از جهت غایت . و گاهی جزاف به افعالی که اراده تنها بجهت استشعار به آنها نه از جهت استحقاق و اختصاص تعلق گرفته اطلاق میشود. (از کشاف اصطلاحات الفنون ). هر گاه مبداء اول فعل تخیل و شوق باشد و قوه ٔ فاکره در آن تأثیر نداشته باشد آنرا جزاف نامند.
کاربر عزیز نسخه جدید واژهیاب در دسترس است. در تاریخ ۳۰ اردیبهشت فعالیت این نسخه از سایت متوقف خواهد شد و نسخه جدید جایگزین میگردد. اگر از دفترواژه استفاده میکردید لازم است از آن بکاپ تهیه فرمایید چرا که این مورد به نسخه جدید منتقل نخواهد شد.
خطای سرور
متأسفانه سرور با خطا مواجه شد. مشکل را بررسی میکنیم و به زودی حل خواهیم کرد.
واژه پیدا نشد!
- از درستی املای واژهٔ نوشتهشده مطمئن شوید.
- شکل سادهٔ لغت را بدون نوشتن وندها و ضمایر متصل بنویسید.
- این جستوجو را در فرهنگهای دیگر انجام دهید.