ارگری . [ اَ گ ِ ] (اِخ ) سنجاق ارکری یکی از چهار سنجاقی است که ولایت یانیه را تشکیل میدهند و قطعه ای از طوسقه ستان میباشد و آن از طرف مغرب بدریای آدریاتیک یعنی خلیج وندیک و از طرف جنوب به پروزه و از جهت جنوب شرقی به یانیه و از جانب مشرق به کوریجه و از سوی شمال بسنجاق برات محدود و محاط است . اراضی این قطعه بطور کلی کوهستانی و خشک میباشد. فقط صحاری قضای دلونیه که قسمت جنوب غربی این سرزمین را تشکیل میدهد و همچنین دروپولی و وادی رود که از زیر مرکز لوا جاری میشود، منبت و حاصلخیز است . نهر ویوسه ، از جنوب شرقی بسوی شمال غربی جریان دارد و قسمت شرقی و شمالی لوا را مشروب میسازد. رودهای چارشوه ، لنفاریچه و دشنیجه از طرف راست و رودهای درین و زاغوریا از جانب چپ بنهر نامبرده میریزد. از این قرار قسم اعظم لوا تابع حوضه ٔ دیوسه میباشد، تنها رودهای پاوله و بیستریجه که در صحرای دلونیه جریان دارند بوسیله دریاچه پوترینیتو و مستقیماً بخلیج وندیک ریخته میشود. پوترینیتو مزبور یگانه دریاچه ایست که در صورت حفر و ارتباط بدریا لنگرگاه بسیار خوبی خواهد شد. خرابه های پوترنیتو که یکی از شهرهای بسیار بزرگ و معمور بوده در ساحل این دریاچه مشاهده میشود. ماهی فراوان از این دریاچه صید میکنند. بلندترین کوههای این سنجاق سلسله ٔ جبال خیماره میباشد که در امتداد تمام ساحل واقع شده و نیز کوههای سوپوت که در مرکز لوا واقع است و همچنین کوههای پوچقوپول و نمرچقه که در بین رودهای درین و ویوسه دیده میشوند و نیز جبال تربشینه که در شمال شرقی تپه دلن واقعشده و نیز در منتهای شمال شرقی این سنجاق یک ناحیه کوهستانی هست . جنگلهای آن خرد و بی اهمیت است ولی چراگاههای فراوان دارد. اهالی گوسفند و بز بسیار پرورش میدهند. قریب 140000 نفوس دارد. 72000 مسلمانان و مابقی نصرانی میباشند و همه از نژاد آرناؤدند. سکان ساحل غربی نهر درین را لاپ و سکان ساحل شرقی نهر مزبوررا طوسقه نامند. (قاموس الاعلام ترکی ). مردمان آنجا دلیر و جسورند. تا این اواخر در سلک عساکر معاون بودند. رؤساشان ابتدا سپاهی و بعدها سرکرده میشدند. در نتیجه ٔ مساعد نبودن اراضی بفلاحت و زراعت کم میپردازند. اکثراً مسلمانان هنوز هم به شغلهای جزئی نظامی مانند عسکری و ضبطیه گی اشتغال دارند. نصاری در محل خودبتجارت و در استانبول و جاهای دیگر مشغول قصّابی و سبزی فروشی و باغبانی و نظائر آن هستند. در این لوا 444 قصبه و قریه و مزرعه و 223 مسجد و 3 مدرسه و 215 مکتب مختلف و 2 رشدیه و 40 تکیه و 527 کلیسا و دیر و7 دباغخانه و 55 پل موجود است . محصول آن عبارت است از: حبوبات و انواع میوه هائی که در حوالی پرمدی بعمل می آید، و نیز روغن و پنیر و دیگر محصولات حیوانی و توتون و صنایع محلیه ٔ قابل ذکری ندارد. صادرات و وارداتش از اسکله ٔ آی سراندوس وآلونیه و همچنین بوسیله ٔ کوریجه از سلانیک وارد و خارج میشود. سنجاق ارگری به هفت قضا منقسم است : 1- قضای ارگری . 2- قضای دلونیه . 3- قضای خیماره . 4- قضای قورولش . 5- قضای تپه دلن . 6- قضای پوغون . 7- قضای پرمدی . قضای ارگری قضای مرکزی این سنجاق و با قصبه و قرای متجاوره و نواحی دروپولی و لونج شامل 62 قریه میباشد و از طرف شمال به تپه ٔ دلن از سوی مشرق ، به پرمدی و پوغون ، از جهت جنوب نیز به پوغون و دلونیه و از جانب مغرب نیز به دلونیه و قورولش محدود و محاط است .اهالی دروپولی و لونج عیسوی اند. سکنه ٔ دروپولی بزراعت و مردان لونج بطور کلی در قسطنطنیه و بلاد دیگر بقصابی مشغولند. دو قریه ٔ بزرگ لیبهوه و نپراوپشنه در ساحل راست نهر درین ، در دامنه ٔ کوهی واقع شده مدارس و وسایط علمیه بسیار دارد. مخصوصاً لیبهوه که قسم اعظم سکنه ٔ طلاب علوم و قضاة باشند. نفوس این قضا به 30000 نفر بالغ میشود که 12000 مسیحی و باقی مسلمانانند. قضای مزبور 21 مسجد و 60 کلیسا و دیر و 25 مکتب و5 تکیه دارد. در طرف چپ رود درین و نزدیکی قریه ٔ غورانزی مغاره ٔ وسیع و عمیقی است که درونش پر از آب است و چون برکه ای است و در دوقریه ٔ لابوه و سیلو پاره ای از آثار قدیمه مشاهده میشود. (قاموس الاعلام ترکی ).
کاربر عزیز نسخه جدید واژهیاب در دسترس است. در تاریخ ۳۰ اردیبهشت فعالیت این نسخه از سایت متوقف خواهد شد و نسخه جدید جایگزین میگردد. اگر از دفترواژه استفاده میکردید لازم است از آن بکاپ تهیه فرمایید چرا که این مورد به نسخه جدید منتقل نخواهد شد.
خطای سرور
متأسفانه سرور با خطا مواجه شد. مشکل را بررسی میکنیم و به زودی حل خواهیم کرد.
واژه پیدا نشد!
- از درستی املای واژهٔ نوشتهشده مطمئن شوید.
- شکل سادهٔ لغت را بدون نوشتن وندها و ضمایر متصل بنویسید.
- این جستوجو را در فرهنگهای دیگر انجام دهید.